Zo werkt een dambalksysteem: techniek, dichtheid en certificering

Laag voor laag: van houder tot bodemaansluiting

De dambalkhouder vormt de basis van het systeem. Deze wordt aan weerszijden van de opening permanent gemonteerd, in de RAL-kleur van de gevel, en blijft het hele jaar zichtbaar zitten. Alleen de houder is dus continu aanwezig, niet de dambalken zelf.

Bij dreigend water stapelt u de aluminium dambalken tussen de houders tot de gewenste keerhoogte. Standaard is een hoogte tot 200 cm mogelijk, dat zijn tien dambalken van 200 mm per stuk. Elke dambalk sluit aan op de volgende via een EPDM-dichting, en dezelfde dichting zit tussen de balk en de houder. Die dubbele afdichting, tussen de balken onderling en tegen de houders, bepaalt het grootste deel van de waterkerende werking.

Het spanstuk drukt de gestapelde dambalken samen zodat de EPDM-dichting onder druk sluit. Zonder voldoende spanning blijft de dichting los liggen en werkt de afdichting niet goed.

Onderaan verbindt de bodemaansluiting de onderste dambalk met de vloer of drempel. Dat is vaak het punt dat de meeste aandacht vraagt bij een oneffen ondergrond. De precieze uitvoering van de bodemaansluiting per ondergrondtype bespreken we bij het inmeten.

De volgorde van montage ligt daarmee vast: eerst de houder, dan de dambalken met hun onderlinge dichting, dan het spanstuk dat de stapel op spanning brengt. Elke laag heeft een eigen functie, en een systeem werkt pas als alle lagen samen sluiten. Ontbreekt er één schakel, bijvoorbeeld een dichting die niet goed op zijn plek zit, dan verliest de hele opbouw een deel van zijn waterkerende werking.

Waarom aluminium: gewicht en corrosie

Aluminium dambalken wegen aanzienlijk minder dan een vergelijkbare balk in staal. Het exacte gewicht per dambalk verschilt per systeem en hoort u bij de offerte. Dat gewicht bepaalt of één persoon een opening bij dreigend water zelfstandig kan opbouwen, of dat er meer mensen en meer tijd nodig zijn.

Aluminium corrodeert ook niet zoals staal dat doet. Een dambalksysteem staat het grootste deel van het jaar opgeslagen of gemonteerd in de houder, vaak in een vochtige of buitenomgeving. Materiaal dat na jaren stilstand nog exact past en sluit, is voor de werking net zo belangrijk als het gewicht bij opbouw.

Dichtheidsklassen en het eerlijke verhaal over restlekkage

Een dambalksysteem werkt met een dichtheidsklasse, niet met een claim van volledige droogte. EPDM-dichtingen tussen de dambalken en tussen balk en houder beperken de doorlek tot een genormeerde waarde. Een beperkte restlekkage is normaal en onderdeel van de certificering, niet een gebrek.

Prefa publiceert die waarden zelf. Zonder middenkolom vallen de systemen in dichtheidsklasse 1, minder dan 0,2 liter per minuut en m². Met middenkolom in klasse 2, 0,2 tot 0,5 liter per minuut en m². Het EVH kent zes klassen, van klasse 0 zonder lekkage tot klasse 5 met meer dan 2 liter per minuut en m². Een dichtheidsklasse met een getoetste waarde is het bewijs dat een systeem grondig is getest, niet een zwakte die verzwegen wordt.

Die eerlijkheid is ook praktisch: wie de restlekkage van tevoren kent, kan in het calamiteitenplan rekening houden met een pomp of een afvoerpunt achter de kering. Een onbekende hoeveelheid lekwater is lastiger te plannen dan een genormeerde, geteste hoeveelheid. Vandaar dat een dichtheidsklasse in een bestek of gunningsdossier meer waarde heeft dan een ongespecificeerde belofte.

Certificering door Europaverband Hochwasserschutz e.V.

Europaverband Hochwasserschutz e.V. is de Europese certificeringsinstantie voor hoogwaterbescherming. De keuring toetst opslag en transport, de opbouwtijd en de dichtheid, gemeten bij een stuwhoogte van 1 meter per m² beschermd oppervlak. In het register staat System 25 als EVH039 in groep O2, geldig tot augustus 2027. Daarnaast staan er drie oudere Prefa-keuringen in: EVH001 voor lijnbescherming op profielmaat 80×200 mm, EVH002 voor objectbescherming op 80×200 mm en EVH003 voor objectbescherming op 50×200 mm, alle drie geldig tot april 2028. Voor System 120 staat er geen keuring in het register.

Dat keurmerk maakt verschil tegenover ongecertificeerde importschotten. Een gecertificeerd systeem heeft een gedocumenteerde dichtheidsklasse en een getoetste sterkte, een ongecertificeerd schot mist die documentatie. Bij de aanschaf van hoogwaterbescherming is het certificaat het verschil tussen een geteste prestatie en een niet-geverifieerde belofte.

Voor gemeenten en waterschappen telt dat extra zwaar. Een productblad met certificaat is een objectief toetsingscriterium in een aanbesteding of een onderhandse gunning, en dat maakt vergelijken tussen leveranciers eenvoudiger dan een vergelijking op ervaring of ogenschijnlijke kwaliteit alleen.

Permanent voorbereide houders versus volledig losse mobiele waterkering

Er bestaan twee categorieën hoogwaterbescherming op objectniveau, en het verschil zit in wat er het jaar rond al staat. Bij een dambalksysteem blijven de houders permanent gemonteerd en plaatst u bij dreigend water alleen de dambalken. Bij een volledig losse mobiele waterkering haalt u alle onderdelen uit opslag en bouwt u de kering vanaf nul op, inclusief het opnieuw inmeten van de opening.

Dat verschil telt op het moment dat het minst gelegen komt, tijdens een waterwaarschuwing, met weinig tijd en vaak met minder mensen dan gepland. Een permanent voorbereide houder verkleint het aantal handelingen dat op dat moment nog moet gebeuren.

Naar de systeemkeuze

Welk systeem bij een opening past, hangt af van de openingsbreedte en de gewenste keerhoogte. Die keuze staat uitgewerkt op de pagina dambalksysteem, met de drie systeemcategorieën naast elkaar.

Bronnen

• Prefa, vragen en antwoorden hoogwaterbescherming: https://www.prefa.nl/nl/vragen-antwoorden/voordelen-bescherming-tegen-hoogwater/
• Prefa, hoogwaterbescherming: https://www.prefa.at/hochwasserschutz/
• Prefa, montagepartnermodel hoogwaterbescherming: https://www.prefa.de/fragen-antwoorden/montagepartner-hochwasserschutz/
• Prefa, opmeting bescherming tegen hoogwater, met de keerhoogte en de dichtheidsklassen: https://www.prefa.nl/nl/vragen-antwoorden/opmeting-bescherming-tegen-hoogwater/
• Europaverband Hochwasserschutz e.V., register van gekeurde systemen, stand september 2026
• Europaverband Hochwasserschutz e.V., Gute- und Prufbestimmungen Teil B, punt 3.4.3 over de dichtheidsklassen